Zmiany w zatrudnianiu cudzoziemców
Z dniem 1 czerwca 2025 r. weszła w życie ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP. Nowe przepisy mają kluczowe znaczenie zarówno dla cudzoziemców, jak i dla pracodawców, ponieważ wprowadzają wiele zmian w całym procesie zatrudnienia cudzoziemców i odpowiedzialności pracodawców.
Celem nowej ustawy jest przede wszystkim wzmocnienie kontroli legalności zatrudnienia i uszczelnienie systemu, a także uproszczenie i ujednolicenie procedur oraz cyfryzacja całego procesu legalizacji zatrudnienia.
Poniżej przedstawiamy najbardziej istotne kwestie, które uległy zmianie.
Rezygnacja z „testu rynku pracy”
Przede wszystkim, ustawodawca podjął decyzję o zrezygnowaniu z tzw. „testu rynku pracy”. Oznacza to, że pracodawcy nie muszą już w postępowaniu o wydanie zezwolenia na pracę przedstawiać staroście informacji o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy. Jednakże każdy starosta będzie mógł określić listę zawodów, w których nie będą wydawana zezwolenia na pracę cudzoziemcom zamierzającym pracować na terenie danego powiatu. Będzie mógł to jednak zrobić tylko w przypadku znacznego pogorszenia się sytuacji na lokalnych rynkach pracy dotyczących możliwości podjęcia pracy w poszczególnych zawodach i rodzajach pracy. Takie listy zawodów mają być – po przejściu odpowiedniej procedury – publikowane w rejestrze list zawodów.
Obowiązki zgłoszeniowe
Kolejno, zgodnie z nowymi przepisami, pracodawca jest zobowiązany przechowywać kopię dokumentów związanych z zatrudnieniem cudzoziemca:
- przez cały okres zatrudnienie cudzoziemca, a po jego zakończeniu
- przez 2 lata, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia cudzoziemca uległ rozwiązaniu lub wygasł (chyba że odrębne przepisy przewidują dłuższy okres przechowywania takiej dokumentacji),
Niezwykle istotne jest to, że przepisy wymagają zawarcia z cudzoziemcem pisemnej umowy, która określi warunki zatrudnienia, jednak umowa ta musi być zawarta przed przystąpieniem cudzoziemca do pracy. Taka umowna musi więc zostać zgłoszona organowi, który wydał zezwolenie na pracę (od 1 sierpnia 2025 r.), zezwolenie na pracę sezonową, czy wpisał oświadczenie o powierzeniu pracy do rejestru (od 1 lipca 2025 r.)za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.
Należy więc zadbać, aby od początku umowa spełniała określone przepisami warunki, ponieważ zarówno treść umowy, jak i czas zgłoszenia umowy będzie uwidoczniony w systemie.
Pracodawca jest także zobowiązany do informowania podmiotu, który wydał cudzoziemcowi zezwolenie na pracę w ciągu 7 dni m.in. o tym, że:
- zmienił swoją siedzibę, nazwę lub formę prawną,
- cudzoziemiec nie podjął pracy w okresie 2 miesięcy od początkowej daty ważności zezwolenia na pracę,
- cudzoziemiec przerwał pracę na okres przekraczający 2 miesiące,
- cudzoziemiec zakończył pracę wcześniej niż 2 miesiące przed upływem okresu ważności zezwolenia na pracę.
Przyczyny odmowy wydania zezwolenia
Rozszerzeniu uległ także katalog przyczyn odmowy wydania zezwolenia na pracę. Urząd obligatoryjnie odmówi wydania zezwolenia w takich sytuacjach gdy m.in. potencjalny pracodawca zalega z zapłatą składek na ubezpieczenie społeczne lub podatków, nie zgłasza pracowników do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, czy w okresie ostatnich 24 miesięcy udaremniał lub utrudniał przeprowadzenie kontroli legalności zatrudnienia.
Co więcej, należy mieć na uwadze taką przesłanką odmowną, jaką jest ustanowienie podmiotu zatrudniającego lub działanie takiego podmiotu głównie w celu ułatwienia cudzoziemcom wjazdu na terytorium Polski. Według ustawodawcy, o takim działaniu może świadczyć m.in. znaczna ilość powiadomień o niepodjęciu pracy przez cudzoziemców na podstawie zezwoleń na pracę/oświadczeń o powierzeniu pracy uzyskanych przez podmiot w stosunku do liczby zezwoleń udzielonych/oświadczeń wpisanych do ewidencji na wniosek tego podmiotu.
Wyższe kary
Zwiększeniu uległa także kara dla pracodawców za nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi, która od 1 czerwca 2025 r. wynosi od 3.000,00 zł do aż 50.000,00 zł za każdego cudzoziemca.
Również nieprzekazanie umowy o pracę za pośrednictwem systemu teleinformatycznego może skończyć się nałożeniem na przedsiębiorcę grzywny od 1000 zł do 3000 zł.
Każda zmiana przepisów może skutkować u przedsiębiorcą niepewnością, jak postąpić w danej sytuacji, tym bardziej, że zostają nałożone na nich nowe, kolejne obowiązki, a ich niewykonanie jest zagrożone dotkliwymi karami. W związku z tym, w takiej sytuacji warto jest się skonsultować z podmiotem oferującym pomoc prawną w tym zakresie.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
opracowała: Kinga Mercik-Świerczek
